Er zijn eilandhoofdsteden die je bezoekt omdat je er moet zijn, en er zijn er die je bezoekt omdat je er wil zijn. Funchal behoort tot de tweede categorie. Gelegen in een natuurlijke kom, omgeven door berghellingen die steil oplopen tot meer dan duizend meter, kijkt de stad over een brede baai uit op de Atlantische Oceaan. Witte huizen met oranje dakpannen, geplaveide kinderkopjesstraten, een overdekte markt die eruitziet als een Art Deco schilderij en een oud stadsgedeelte waar elke deur een kunstwerk is — Funchal verrast zelfs wie er voor de tweede of derde keer komt.
De stad telt ongeveer 111.000 inwoners en is veruit de grootste stad van Madeira. Ze is tegelijkertijd de ideale uitvalsbasis voor het verkennen van het eiland en een bestemming op zich. Wie twee tot drie dagen de tijd neemt voor Funchal, vertrekt met het gevoel dat er nog meer te ontdekken valt.
De Zona Velha — de Oude Stad — is de plek waar Funchal begon. In de vroege 15e eeuw, kort nadat Portugese ontdekkingsreizigers in 1419 voet op Madeira zetten, groeiden de eerste nederzettingen op langs de haven. De wijk is dan ook doordrongen van geschiedenis, maar voelt allesbehalve museal aan. Smalle straten, verweerde gevelstenen, kleurrijke balkons en terrassen waar het leven aangenaam traag gaat.
Het absolute middelpunt is de Rua de Santa Maria — de kleurrijkste straat van Funchal. Wat ooit een vervallen straatje was met gesloten winkels en leegstaande panden, werd in 2010 omgetoverd tot een levende kunstgalerij in de open lucht. Meer dan negentig lokale en internationale kunstenaars schilderden de deuren van de straat vol. Elk kunstwerk vertelt een ander verhaal. Het project heet Arte de Portas Abertas en heeft de wijk letterlijk en figuurlijk doen herleven.
Aan het einde van de wijk staat het Forte de São Tiago — een geel fort uit de 17e eeuw gebouwd om de stad te beschermen tegen piraten. Wandel er langs voor een foto of stap binnen voor de tijdelijke kunsttentoonstellingen die er worden gehouden.
Tip: Bezoek de Rua de Santa Maria ’s ochtends vroeg voor de mooiste foto’s — zonder drukte en met warm ochtendlicht op de beschilderde deuren. ’s Avonds is de straat het levendigst, met terrassen, muziek en lokale sfeer..
In het hart van het historische centrum staat de Sé do Funchal, de kathedraal die in 1493 werd begonnen op bevel van koning Manuel I en in 1517 werd gewijd door paus Leo X. Op dat moment werd het bisdom Funchal het grootste bisdom ter wereld — het omvatte alle gebieden ontdekt door Portugal, van Brazilië tot Japan.
De gevel is sober en Manuelijnsch, maar wie naar binnen gaat, treft een overdaad aan details. Het Moorse mudejar-plafond van cederhout met ivoren inleg behoort tot de mooiste in heel Portugal. De 16e-eeuwse altaarstukken tonen cherubijnen die bananen en wijnzakken dragen — een intrigerende combinatie van religieuze iconografie en het dagelijks leven op het eiland. Neem de tijd voor dit gebouw: het is compact maar rijk.
Praktisch: De kathedraal is gratis toegankelijk, maar respecteer de openingstijden voor bezoekers (niet tijdens missen). Vlak naast de Sé ligt het Museu de Arte Sacra, met een uitstekende collectie Vlaamse en Portugese religieuze kunst — betaald, maar de moeite waard.
Funchal heeft een markt die je niet snel vergeet. De Mercado dos Lavradores — de boerenmarkt — werd in 1940 geopend in een Art Deco-gebouw dat van binnen volledig bekleed is met traditionele azulejos. De tegels tonen taferelen uit het Madeireense landleven: vrouwen in klederdracht, vissers, bloemenverkopers. Het gebouw zelf is al een bezienswaardigheid voordat je ook maar één kraam bekijkt.
Binnen vind je bloemenverkoopsters in traditionele kleding die paradijsvogelbloemen (strelitzia) en tropisch fruit uitstallen met de precisie van kunstenaars. Op de visafdeling domineren de espada — zwarte degenvissen, lang en sinister uitziend — die rechtstreeks uit de diepe Atlantische wateren komen en op Madeira een delicatesse zijn. Neem zeker een rondleiding op de bovenverdieping voor lokaal ambachtswerk en souvenirs.
Let op: De markt is het drukst op vrijdag, wanneer boeren uit de bergdorpen hun producten komen verkopen. Op zondag is de markt gesloten. Kom vroeg (vóór 10u) om de vismarkt in volle actie te zien.
Monte is het bergdorpje dat Funchal van bovenaf bewaakt. Op 560 meter hoogte, bereikbaar via de Teleférico do Funchal — de kabelbaan die vertrekt vanuit de Zona Velha — ontvouwt zich een wereld van rust, tropische tuinen en één van de meest unieke attracties van het eiland: de toboggan-slee.
Verspreid over meer dan 70.000 m² op de steile helling boven Funchal ligt de Monte Palace Tropical Garden — een van de mooiste tuinen van Europa. De collectie omvat meer dan 100.000 planten van 3.000 verschillende soorten: Japanse tuinen met koi-vijvers en pagodes, Afrikaanse cycaden, Noord-Amerikaanse sequoia’s, Madeireens laurierwoud en een imposante collectie kamelia’s. In het Monte Palace Museum vind je hedendaagse Portugese kunst en een bijzondere collectie mineralen en edelstenen.
Praktisch: Entree: €15 voor volwassenen, kinderen onder 15 gratis. Open dagelijks 9u30 – 18u (museum tot 16u30). Vermijd de zomer middagen als cruiseschepen aanleggen. Beste moment: voor 10u of na 16u. Let op: de kabelbaan is tijdelijk gesloten voor onderhoud — check montepalacemadeira.com voor actuele info. Bus 20, 21, 22 of 48 vanuit Funchal is een goed alternatief.
Wie Monte bezoekt, kan niet zonder de toboggan. Twee carreiros in wit linnen pak en een traditionele strohoed besturen een rieten slee met houten rails bergaf door de steile straatjes van Monte. De traditie dateert uit de 19e eeuw, toen bewoners van Monte dit transportmiddel gebruikten om goederen snel naar de stad te brengen. Tegenwoordig is het een toeristische attractie — maar een die je werkelijk niet vergeet. De slee kan tot 40 km/u bereiken op het 2 km lange parcours.
Praktisch: Prijs: €27,50 pp of €35 voor twee personen (2025). Tickets aan de kassa bij de Monte-kerk. Niet beschikbaar op zondag. Plan vooraf — op drukke dagen kan de wachtrij oplopen. Neem cash mee.
Â
De kerk van Monte, bereikbaar via een imposante trap, is de bedevaartskerk van Madeira. Ze is ook de laatste rustplaats van Keizer Karel I van Oostenrijk, die in 1922 in ballingschap op Madeira overleed en hier begraven werd. De kerk zelf is relatief sober van buiten maar heeft een geschilderd plafond dat de moeite waard is.
Een half uur lopen van de Monte Palace Tropical Garden (of bereikbaar via een aparte kabelbaan vanuit de stad) ligt de Jardim Botânico da Madeira. Opgericht in 1960, heeft deze tuin een meer wetenschappelijke insteek dan zijn grote buur: meer dan 2.500 plantensoorten, waaronder zeldzame inheemse soorten van Madeira en de Macaronesische eilanden. Het terras met uitzicht over Funchal en de baai is een van de mooiste kijkpunten in de omgeving.
Tip: Combineer de Jardim Botânico met de Monte Palace in één dag: neem de bus omhoog naar de Botanische Tuin, daarna de kabelbaan naar Monte Palace en rijd af met de toboggan. Een perfecte dagplanning.
Twintig minuten rijden ten westen van Funchal ligt het charmantste vissersdorpje van Madeira. Câmara de Lobos werd beroemd doordat Winston Churchill er in de jaren vijftig schilderde — zijn favoriete uitkijkpunt is er met een bordje gemarkeerd. Maar ook los van die historische voetnoot is het dorp onweerstaanbaar: kleurrijke bootjes in een smalle baai, steile klifwanden op de achtergrond, smalle straatjes met graffiti en terrasjes waar locals poncha drinken.
Vlak bij het dorp steekt het Cabo Girão in zee — een van de hoogste zeekliffen van Europa op 580 meter hoogte, met een glazen skywalk over de rand. Een stop die je bloeddruk even verhoogt.
Tip: Câmara de Lobos combineert perfect met een ochtend in Funchal. Rij er ’s middags naartoe, bezoek de haven, wandel naar de Calvário voor het mooiste bovenaanzicht en eindig met een poncha op een terras bij zonsondergang.
Funchal heeft de beste restaurantscene van het eiland. Van lokale tascas waar espetada — vlees gegrild op een lauriertakje — boven je tafel bengelt tot moderne restaurants die Madeireense ingrediënten op een hedendaagse manier bereiden. Hier zijn de adressen die je niet mag missen.
Twee tot drie dagen is ideaal om Funchal comfortabel te verkennen. Op dag één verken je de Zona Velha, de Sé kathedraal en de Mercado dos Lavradores. Op dag twee neem je de kabelbaan naar Monte voor de tuin, de kerk en de toboggan. Met een derde dag kan je dagtrips maken naar Câmara de Lobos, Cabo Girão of de nonnenvallei Curral das Freiras. Wie Funchal als uitvalsbasis gebruikt voor het hele eiland, kan het centrum ook in twee halve dagen doen.
De luchthaven van Funchal (FNC) ligt op ongeveer 20 minuten rijden van het stadscentrum via de Via Rápida kustsnelweg. Een taxi of transferbus kost ongeveer €15-20. Met een huurwagen rij je er zelf naartoe. Openbaar vervoer is beschikbaar (bus 111) maar minder comfortabel met bagage.
De Rua de Santa Maria is de bekendste straat van de Zona Velha. In 2010 werd het project Arte de Portas Abertas gestart: meer dan negentig kunstenaars beschilderden alle deuren van de straat, waardoor het een levende kunstgalerij in de open lucht werd. Elke deur is uniek en vertelt een eigen verhaal. Het project heeft de wijk omgetoverd van een verval en naar een bruisend toeristisch en artistiek centrum.
Ja — mits je er niet te veel van verwacht. Het is geen extremere attractie maar een historische traditie die je nergens anders ter wereld beleeft. Twee mannen in witte outfits besturen een rieten slee bergaf door de smalle straatjes van Monte, tot 40 km/u. Het duurt slechts 10 minuten maar is een unieke herinnering. De prijs is €35 voor twee personen (2025). Niet beschikbaar op zondag.
De Mercado dos Lavradores is een absolute must. Het Art Deco-gebouw met zijn azulejo-tegels, de vrouwen in klederdracht, het exotisch fruit en de espada op de visafdeling zijn een ervaring op zich. Kom op vrijdag voor het meest levendige spektakel. Vermijd de zondag — dan is de markt gesloten. Ga vroeg voor de beste sfeer en voordat de tourgroepen arriveren.
Funchal heeft genoeg binnenshuis te bieden voor een regenachtige dag. De Mercado dos Lavradores is overdekt en altijd de moeite waard. De Sé kathedraal en de Igreja do Colégio zijn prachtige kerken om rustig te verkennen. Het Museu de Arte Sacra heeft een uitstekende collectie Vlaamse panelen. En de wijnkelders van Blandy’s Wine Lodge zijn ideaal: een rondleiding met proeverij duurt anderhalf uur en is een heerlijk alternatief voor buitenactiviteiten.
Absoluut. Funchal ligt centraal op de zuidkust en van hieruit zijn de meeste bezienswaardigheden van Madeira binnen één tot anderhalf uur rijden bereikbaar. Pico do Arieiro, de nonnenvallei, Santana, Câmara de Lobos — alles is goed te combineren als dagtrip vanuit Funchal. Een huurwagen is onmisbaar: het openbaar vervoer brengt je niet overal.
Madeira-wijn is een versterkte wijn die dankzij een uniek verhittingsproces (estufagem) decennialang — soms eeuwenlang — kan rijpen. De stijlen variëren van kurkdroog (Sercial) tot honingzoet (Malmsey). De beste plek om een serieuze proeverij te doen is Blandy’s Wine Lodge aan de Avenida Arriaga in Funchal, een van de oudste wijnhuizen van het eiland met historische kelders en begeleide proeverijen. Ook Pereira d’Oliveira in het centrum is uitstekend.
Funchal heeft een rijke evenementenkalender. Het Bloemenfestival in april is een van de mooiste van Portugal — de stad wordt versierd met bloemtapijten en kleurige optochten. Het Oud en Nieuw-vuurwerk in Funchal is wereldberoemd en trekt elk jaar cruiseschepen vol kijkers. In september vindt het Wijnoogstfestival plaats, met traditionele persingen en proeverijen in de wijngaarden rond de stad. Het carnaval in februari — een van de grootste van Europa — trekt bezoekers uit heel Portugal.
Funchal is een van de veiligste steden van Portugal en Europa. Criminaliteit is laag en toeristen worden goed ontvangen. De Zona Velha is ook ’s avonds veilig en levendig. Zoals in elke toeristische stad is enige waakzaamheid voor zakkenrollers op drukke plaatsen zoals de markt aangeraden, maar dit is zelden een probleem op Madeira.
Funchal heeft een subtropisch klimaat met zachte winters en warme zomers. De gemiddelde temperatuur schommelt tussen 18°C in de winter en 26°C in de zomer. Regen valt voornamelijk in het najaar en de winter, maar zelfs dan is het zelden langdurig slecht weer. Het noorden van het eiland is natter en groener; Funchal aan de zuidkust is droog en zonnig. Madeira wordt niet voor niets het eiland van de eeuwige lente genoemd.